Lars LockefeerSanis libris vita lacuna

Zojuist las ik de recensie van Max Pam over Tirza. Meteen vroeg ik mij af of dhr. Pam dit meersterstuk van Arnon Grunberg wel helemaal gelezen heeft. Echter: als je van plan bent Tirza binnenkort te gaan lezen kun je beter later terugkomen om mijn kritiek te lezen, daar het voornamelijk gaat om het oordeel van de recensent over de laatste paar hoofdstukken, en hierdoor over een belangrijk deel van de plot van het boek.

De reden dat ik mij bovengenoemde vraag stelde was onderstaande passage uit de recensie:

“Het slot van Tirza is naar mijn gevoel niet het sterkste deel van het boek. Ook in de woestijn van Nambië loopt Jörgen Hofmeester vergezeld door een jong Zuidafrikaans zwerfmeisje – weer in zeven sloten tegelijk. Tot hij van zijn echtgenote het telefoontje krijgt dat Tirza is terecht is en dat hij onmiddellijk naar huis moet komen. Het lijkt mij in die situatie onwaarschijnlijk dat de vader niet even vraagt wat er nou precies met zijn dochter aan de hand is. In de roman doet hij dat niet en keert hij halsoverkop terug, het Zuidafrikaanse zwerfmeisje verweesd achterlatend. Dat hij daarmee ook achterlaat wat hij eigenlijk zoekt, dringt niet tot Hofmeester door. De Van Eeghenstraat binnenrijdend, kan hij nog net zien dat de journalisten voor zijn huis staan.”

Het is, beste meneer Pam, helemaal niet onwaarschijnlijk dat de vader “niet even vraagt wat er nou precies met zijn dochter aan de hand is”, daar hij zelf, althans in zijn eigen beleving, schuldig is aan het tragische lot van zijn eigen dochter. Dit maakt ook dat de hoofdpersoon van deze roman aan het eind van het boek niet meer de loser is die hij gedurende 400 bladzijden is geweest, maar een ‘dapper’ man die bereid is de gevolgen van zijn gruweldaad te dragen. Hij had immers zonder problemen in de Namibische woestijn kunnen blijven met Kaïsa. Het is prachtig om te lezen hoe Grunberg een vader wegzet die ziek is van liefde en tegelijkertijd keer op keer de verkeerde keuzes maakt.

Het feit dat Jörgen niet opgewacht wordt door de politie op de luchthaven geeft overigens wel te denken of zijn versie van het verhaal wel de juiste is. Hiermee laat de auteur het werkelijke lot van Tirza in het midden en de lezer achter met vragen waarop hij zelf een antwoord zal moeten vinden.

Tirza is goed gecomposeerd, netjes afgerond en volledig: een boek dat ik met veel plezier gelezen heb. Grunberg is zonder twijfel een van de grootste schrijvers van deze tijd. Het blijft verrassend hoe hij vreemde situaties tot in het absurde door weet te voeren op een manier die maakt dat het toch de normaalste zaak van de wereld lijkt. Ik kijk al uit naar zijn volgende roman, die hoogstwaarschijnlijk in 2008 zal verschijnen.

Beste Salomon,

Al enkele maanden wordt de berichtgeving rond de aanstaande wereldkampioenschappen voetbal beheerst door de naturalisatiesoap rond jouw persoon. Jij wil met je grote vriend Dirk Kuijt mee op excursie naar Duitsland, maar Rita Verdonk weigert jou de Nederlandse nationaliteit toe te kennen.

Voor elke voetballer is het natuurlijk een droom om uit te komen op een WK, en dan al helemaal met een elftal dat gezien de wereldranglijst een redelijke kans maakt op het behalen van de eindoverwinning, al zijn de meningen hierover ernstig verdeeld. Je land van herkomst Ivoorkust speelt waarschijnlijk niet meer dan 3 wedstrijden, lang niet genoeg om je in de kijker te spelen voor een echte grote club. De oplossing voor dit probleem hadden jij en je zaakwaarnemer, die ook gebaat is bij een grote transfer, echter snel bedacht. Zou het niet prachtig zijn als de superspits van Feyenoord op het WK uit zou kunnen komen voor “zijn” Nederland?

In eerste instantie leek het een eenvoudig één-tweetje. Marco van Basten garandeerde je dat je “erbij zou zitten”, Johan Cruijf roemde je sportieve kwaliteiten en talent en de sportpers en grote aantallen supporters droomden al van je beslissende doelpunt in de finale. Zelfs Wouter Bos zag je al staan op het Leidseplein, met de gouden bokaal boven je hoofd. Het paspoort leek een inkoppertje!

Helaas, mis. Rita Verdonk, de vrouw die moet beslissen over je aanvraag tot naturalisatie bleek geen voetbalfan en besloot je verzoek te weigeren. Een gang naar de rechter leek uitkomst te bieden, maar ook nu hield onze iron lady haar poot stijf: om Nederlander te willen worden dien je een nette voldoende te halen voor je inburgeringsproefwerk en aan te tonen dat je voorlopig niet van plan bent Nederland te verlaten. En daar wringt nu net de voetbalschoen.

Aan het feit dat je binnen niet afzienbare tijd vertrekt naar een grote club in het buitenland twijfelt niemand, je bent simpelweg te goed voor Feyenoord. Als deze grote club nu in Duitsland was kon je nog dicht bij de grens in Nederland blijven wonen, maar het grote geld en de beste competitie vind je in Engeland, dat weet ook mevrouw Verdonk. Aan een van de twee door haar gestelde eisen voldoe je dus al niet.

En dan dat inburgeringsproefwerk. Dit proefwerk is in het leven geroepen om te testen of mensen die in aanmerking willen komen voor een Nederlands paspoort voldoende kennis hebben van de Nederlandse staat, taal en cultuur. Dat het belachelijk is om te vragen naar de waarde van de Eerste kamer ben ik geheel met je eens. Ook geloof ik best dat jij bij de bakker keurig je casinowit kunt bestellen zonder daarvoor al te veel handgebaren nodig te hebben maar of je de Nederlandse cultuur begrijpt, dat betwijfel ik.

Spotjes van Centraal Beheer Achmea zijn onderdeel van die cultuur. Al sinds jaar en dag worden de reclameblokken opgeluisterd met reclames waar wél om gelachen kan worden. Ook jou kwam de eer toe een rol te mogen spelen in een van hun reclames. Jij was hier echter niet blij mee en stapte naar de rechter. Het feit dat door jouw toedoen Nederlanders de komende maanden naar reclameblokken moeten kijken zonder te lachen getuigt van weinig begrip van de Nederlandse cultuur. Heeft Rita toch weer gelijk!